سال سوم شماره ی 93

دیوان عشقلاتیه (۱۳)

۲۵۳

عزیزیم نه ترازی

نه داش وار نه ترازی

کیشی نین ائوین یخار

آروادین نه ترازی

۲۵۴

ائششگی اُولان قولاخلارین ساللاسین

آتی اُولان اَیاخلارین ناللاسین

باخ فلکین دُوورانینه

گاهی خزان گاهی گولوستانینه

۲۵۵

دردیمی دئدیم تارا

سیملری اُولدی پارا پارا

دئدیم کی، حق منیم کیدیر

بوینومو چَکدیلر دارا

تناب اوزَنده بوینومو

دار آغلادی من آغلادیم

۲۵۶

آی مَلکَمدن آز قالدی

سیم قیریلدی ساز قالدی

اؤردک اؤلدی قاز قالدی

۲۵۷

آی اَم غمونده وئروئر ساری

پیکچئروی وئر منه یادیگاری

۲۵۸

دوستلارلا باریش

دوشمانلا قاریشیق

۲۵۹

شانس اَلی یَم کتدی یَم

اؤزومده قوربتدیَم

بئله سیچمیشم آل وئره

اؤزومده حئیرتدیَم

۲۶۰

وارلی نین باغی قالدی

مین کیلو یاغی قالدی

دونیامالیندان منه

بیر تومان باغی قالدی

۲۶۱

فَلَک منی لوتده دی

باشماخلاریمی جوتده دی

۲۶۲

آند اُولسون اُو دَوه نین

تیترَیَن دُوداخلارینا

ایشدیگیمیز ائیرانا

دانیشدیغیمیز یالانلارا

ایگیرمی بئش گیرم

یاغیمیزدا قالمادی

۲۶۳

حجر خالا مَس مَسه

تئل لرین اَسدیرمه سه

اون بئش ماشین گَلمه سه

وئرمه روک آی وئرمه روک

۲۶۴

بیلدیرچین آی بیلدیرچین

قُوزا قیچین دُولدوروم ایچین

۲۶۵

آتیل آتیل آتیلمیشام

اون مین تومنه ساتیلمیشام

یاغا بالا باتیلمیشام

۲۶۶

بیلدیرچین اوچان یئرده

حلقه دن کئچَن یئرده

۲۶۷

گونوز گَزیر اُوبانی

گئجه آغریر دابانی

۲۶۸

کلّه پاچا

توت قُویما قاچا

۲۶۹

حاجی لار حاجا گئده ر

عهد ائله ر گئجه گئده ر

بیر یومورتانین ایچینده

یوز اَللی جوجه گئده ر

(نار)

۲۷۰

نه یئرده دیر نه گؤیده

جونبولی جاهان ایچینده

(اوشاق)

۲۷۱

هاییم گئیب

پاییم قالیب

۲۷۲

دُورَوَرووه چَکَرَم دایره

اؤزوم... سنون کیمین شاعیره

۲۷۳

بیکَ یا للاه بیکَ یا للاه

عجب کئشدوک ... یا آللاه

۲۷۴

قُویدوق بیره

قالدوق گیره

آیدین داشمانلی

سال سوم شماره ی 92

تالیب عمی

ـ تالیب عمی دئییر : هَرَه بیر پُوخ اُولدی بیز ائله آغا اوغلو  آغا قالدیق.

ـ تالیب عمی دئییر: بیز اؤرگَتدیکلریمیزین هَرَسی بیر اوستول باشیندا اؤزونه دولت، شوکت، آی منیم اوممتده ریم صاحیبی اُولوبدیر. بیزه هوالفتاح العلیم قولاغوون دیبین دَلیم، الکوثره سال پئیسَره نی اؤرگَده نلر کوچه باشیندا باققال. گَلَنه ده دئییر بو منیم شاگیردیم اُولوبدیر گئده نه ده دئییر. ایندی گل گؤرها... باققالین شماتتیندن قورتارماق ائله اؤزی بیر بؤیوک ایشدیر.

ـ تالیب عمیه دئییره م: تالیب عمی کاوار (سبزی) نییه باهالاشیبدیر. دئییر: لپه دندیر. دئییره م: لپه نییه باهالاشیبدیر. دئییر: دُولارداندیر. دئییره م: اَشی کاوارین لپه ایله  دُولارلا  بیر بیرینه نه ربطی واردیر. دئییر: دُولار باهالاشاندان لپه اَکَن یوخدی. دئییره م: تالیب عمی به ؟ بیلمیرسن لپه نی نوخوددان دوزه لدیرلر. هئچ اُولماسا دئنن نوخود اَکَن یوخدو، اونا گؤرا لپه باهالاشیبدیر. دئییر: گؤردون، دُولار باهالاشاندان سَننونده باشیووا سویوق دَییبدیر.

ـ تالیب عمی بیر گون خارجی لیباس گئیمیشدی یولدا قَریب آداملار کیمین شَحلَنه ـ شَحلَنه یئرییردی. دئدیلر: تالیب عمی بس نییه بئله اُویون اُویونچاقلا قَریب آداملار کیمین یُول گئدیرسن. دئدی: آخی بیلمیرسیز، خارجی لیباس گئیمیشم بدنیم ائحساس قوربَت ائله ییر.

ـ تالیب عمیه دئدیلر: دونیانی سنه وئرسلر نئینه ییه رسن؟ دئدی: ساتیب گولگزی بوشارام.

ـ تالیب عمیه دئدیلر: تالیب عمی، سوسن له جومله دوزلد. دئدی: اردبیلین غذالاری چوخ تاملی دیر. دئدیلر: سوسن له اردبیلین غذالاری نین تاملی اُولماغی نین بیر بیرینه نه ربطی واردیر. دئدی: مخـ ....... سوسن چیلو خوروش.

ـ تالیب عمیه دئدیلر: تالیب عمی اوغلون بئله یخیلدی هوشی باشیندان چیخدی. تالیب عمی دئدی: سهو ائدیرسیز اُو منیم اوغلوم ده ییرمیش. دئدیلر: واللاه اؤزوموز گؤزوموزله گؤردوک سنین اوغلون ایدی. تالیب عمی دئدی: منیم اوغلوم اُولسا اُونون هوشی یُوخ ایدی کی باشیندان چیخا. گؤره سَن نه ییمیش باشیندان چیخیب دیر.

ـ تالیب عمیه دئدیلر: او نَدیر یوخاری باشدا «اوف» اورتادا «زاده» آشاغی باشدا «ابن» دیر. دئدی: تورک اوغلو.

ـ تالیب عمیه دئدیلر: اُو نَدیر باش وار دیلی یُوخ؟ دیلی وار سؤزی یُوخ؟ دئدی: دیلسیز باش. دئدیلر: دیلسیز باش نَدیر: دئدی: سنله من.

ـ تالیب عمی نین بایاتیلاری:

آشیغیم بیره دایاندی

خالیم بیره دایاندی

دیللر ایچینده دیلیم

آخیر بیره دایاندی

*       *       *

من آشیق داشا ویرار

قار یاغار داشا ویرار

اؤزگه دیلی قند اُولسادا

آخیر قایتارار باشا ویرار

ـ تالیب عمی نین شئعرلری:

هامی اَکدیلر بیز یئدیک

بیزده اَکیریک اؤزوموز یییه ک

قینی قینی.... قینی قینی.....

سعدی یاخشی آدام هئچ واقت اؤلمز

اؤلو اُو دیر کی دیلین کَسه سن دیلله نمیه...

بالیغی هر واقت سودان توتسان اؤلوبدیر.

ـ تالیب عمی نین  حکمتلی سؤزلری:

ـ ائششَکه کیراوات ویردیلار هامی دئدی: ایکی قویروغو واردیر.

ـ پیشیگه دئدیلر بو گوندن سن سیچانلارین رئیسی و قیبله ئی عالمی سن، سحردن اؤزونه موحافیظ توتدو.

ـ ایتین دیلین ائششَک کیمین کسدیلر تا هورمییه. گلَن دئدی: هافی نین ادبیاتی ایلک گونده ن «هورمَک» دیر.

ـ دونیا اوقدر امن آمانلیق اؤلوبدیر کی ائششَک بالاسی ایله بیرلیکده آزاد گَزیر.

ـ گئتدیکجه زولوم سیتم دونیادا آرادان گئدیر. اینانمیرسینیز، بیر دُووره وَرینیزه باخین. هئچ کیم ائششَک مینمَک فیکیرینده ده ییر. بلکه آداملاری ائششَک کیمین مینمَک فیکیرینده دیرلر.

ـ ایگیرمی بیر اینجی یوز ایل لیکده اؤلمه دیک ائششَک لرین صادراتیندا گؤردوک.

ـ ائششَک اوقدر باهالاشیبدیر کی وزارت بازرگانیدا ائششَکین قیرخ مین فروند صادراتینا امر وئریلیب دیر.

ـ تالیب عمی دئییر: یاشاسین بعضی ائششَک قارداش کی سونجوقلا اورمانین میللی قهرمانی یعنی آسلانی باغ وحشده اؤلومه قوربان ائدیر.

ـ بعضی لری دئییر: هر کس ائششَک اولسا بیز اونا پالان اولاجاییق. تالیب عمی ده دئییر: بئچارا. هئچ بیلمیر کی ائششَگی قُویوب پالانین دُوورلر.

ـ بیزله اورپانین بؤیوک بیر فرقی واردیر کی، اُودا بودورکی اوروپادا ایللر بُویی دیر کی ائششَک آل وئری یوخدور. حالبوکی بیزده اوچ ایلدیر ائششَگین صادراتینا وزارت بازرگانیدا امر وئریلیبدیر.

ـ بخته ور ائششَک لرین باشینا کی، پالانچی لارین هامیسی دئمَک دونیادان گئتمَک عرفه سینده دیرلر.

بئچارا  بعضی لری ائله بیلیردیلر، جامعه ی مدنیده پالانچی لارین هامیسی ایستالینیستی بیر سیاست له آرادان گئتمه لی اُولاجاقلار. بیلمیردیلر کی، پالانچی لار نه تنها اؤلمه ییب لر بلکه سیاست عالمینده اینسانلارا پالان تیکمَگه مشغول دیرلار. اینانمیرسینیز یوخسول کومیته ی امدادین تحت پوششی اُولان شهرام جزایری نین حیکاسینه بیر باخین، آدامین اُونا یازیق لیقی گلیر. بونا دییه ر لر پیشرفته و یا ایگیرمی بیر اینجی یوز ایلین تکنولوژیاسی ایله اویغون بیر پالان. بئچارا ننه سی اؤلموش شهرام جزایری.

ـ مدنی جامعه نین ایگیرمی بیر اینجی یوز ایل لیکده اُولان موفقیت لریندن بیری بو دور کی، ائششَک لر داغلاردان شهرلره موهاجرت ائده ره ک باغ وحش کاخلاریندا: دوختور، کئشیکچی،  یئمَک، آزادلیق، ائو ائشیک، ساغلاملیق، واکسن و... نیهایتده بلیت واسیطه سیله اؤز واختین خالقین گؤروش اؤنوننده قُویماق ایمکانی تاپیبدیر. اینانمیرسیز اردبیلین شورابیل گؤلونه بیر باش ویرین یوخسا دا بیر قیچ.

ـ چوخ آداملار وار ایدی کی ائششَگه اوره گی یانیردی. ایندی زمانه ائله ده ییشیلیبدیر  کی ائششَکین اونلارا اوره گی یانیر. اینانمیرسینیز بعضی لری نین اجتماعی شرایطین با وحش کاخلاری ایله موقایسه ائدین سونرا دانیشاق.

ـ اَللی ایلدیرکی بیرلشمیش میللت لر تشکیلاتی یاراناندان بو گونه قدر حیوانلارا مودافیعه کومیته سی یارانیلیبدیر آمما بیزیم مملکتیمیزین ایگید و دیلاور و آدسیز و سانسیز سیتم کئش ائششَک لری تاءسوف اولسون کی بو حاققدان محروم دیرلر.

ـ ائله گونلر اُولوبدیر بو مملکتده ائششَکلرین حوقوقون مودافیعه ائتمَک ایچون تبریزده بو قایغی کئش ائششَک لر ایچون ائششَک لر قفه سی یارانیبدیر.

ـ ائششَک حیوانلارین ایچینده اوقدر متمدن اولوبدیر کی، آمئریکا کیمین دولتده دموکرات چیلارین «نجیب لیک بایراغی» اولوبدیر. بیر حالدا کی اورمانین بئقیرت میللی قهرمانی یعنی پهلوی نین آسلانی هله لیک بو مسئولیته و وظیفیه اَل تاپا بیلمه ییبدیر. نییه کی هله لیک 57 دن بَری اورمانین میللی قهرمانی نین بئقیرت اولدوغو دونیایا گون کیمین آیدین دیر. بودا وطنین آسلانی. خالقین ائششَکی ییجَن قئیرتی اُولمادی.

ـ ائله دُوور اولوبدیرکی ایللر بُویی ائششَک آمئرکادا فیلین قاباغیندا فیگور توتوب از قضا بو دُوورلرده ده هله فیگور توتمانی داوام ائتمه ده دیر. دایی اوسامه عنایت جورج دبلیو آریل پوتین رضا دئمیشگَن: خالق دوشمانلارینا حلال اولسون ائششَک لیک، باغیشلایین «نجیب لیک بایراغی».

ـ ائششَک لرین ایگیرمی بیر اینجی یوز ایل لیک آلتون دُوورانلاری دیر.

ـ تالیب عمی: دیل دیل دئمه. دیل دئدون دیلیوین اوستونده ساواشما. ساواشدون ویریشما. ویریشدون ویریلما. ویردون دایانما.

تالیب عمی و یئنی دیل

ـ تالیب عمی بیر گون گئدیر ایسفاهانا و اوردا یئنی دیل اؤگَرنیر:

سیم ظرفشویی // اسکاچ: ریش آدم آهنی.

حمام : زنده شور.

حمام سونا: پاکستان.

مجلس ترحیم: افغانستان.

خایانه: شورت مردانه.

مایانه: شورت زنانه.

چنگال: قاشق تابستانی.

شیشه: اونورش پیدا.

دیوار: اینورش پیدا.

آینه: من درش پیدا.

کشتی: تَحَش خیس// تشخیص.

دمپایی: نفربر. مرا کِش.

هلی کوپتر: آقاسی. چرخ بال. بالگرد.

کشمش: انگور باز نشسته.

خرما: نره خر کشمش.

بادمجان: خیار عزادار.

گوجه فرنگی: چراغ خطر دیزی.

مگس: پرویز.

خر: بزرگ، مثل: خر پول.

خرمگس: پرویز هیکل.

دوش حمام: آب چرخ کن.

آمپول: فروتن.

فالوده: کرم قطبی.

بانگ: گیرنده.

کیوی: سیب زمینی پیشرفته.

خربزه: خری که بعدن بُز شد و سر از بع بع در آورد.

 تالیب عمی ایسفاهاندان قاییداندان سونرا دیلمانج اُولور:

بانگ: آل ممد.

ملت: وئر ممد.

جهاد کشاورزی: قمه قلخانلا اَکینچی لیک ائلَمَک.

دانشگاه دولتی: علمین دایان دُولدوروم مرکزی.

اداره آب فاضلاب: سو و شیشدو ایداره سی.

اداره بهزیستی: بیزده ن یاخچی لارین ایداره سی.

شهروند: اُوتوروب مالیک اُولدوغو یئره اجاره وئره ن.

اداره دارایی: بیر نوع ایداره دیر کی مملکتین 70 فایز مالیاتین فقط کارمندلرده ن آلیر. قالان اوتوز فایز عفو اُولونانلاردا یوخسول ملیونرلر اربابلاردان عیبارتدیر.

دانشگاه آزاد: مرکزی بانکین بیر حیسه سیدیر و وظیفه سی گؤگ مین لیک چاپ ائله مَک دیر.

تالیب عمی و آغا دوبور

ـ تالیب عمی نین اوغلو ایکی نومره آز آلدیقینا گؤرا درسدن رّد اولورمیش. اون ایچون بیر گون تالیب عمی مدرسیه گئدیب مودوره خطابن دئییر: جناب دوبور(مودور) شمه ای از الطافوزدن اگر شامیل حال بنده ی حقیر اوالسا، بنده زاده ی حقیرین مردودیتیندن، ممنوعیتیندن مومانعت ایجاد ائده ر. مودور بیر آز فیکیرلشدیکدن سونرا حیرصلی حیرصلی دئییر: اَشی آتان رحمت بیر دفعه دئگینن اوغلوما ایکی نومره وئر قابیل اولسون. 

تالیب عمی و سایا بیر کیشی

ـ تالیب عمی نین مایدان آتی اییده آغاجیندان آچیلیب قاچدیقینا گؤرا، آتین دالیسیجا گَزیرمیش بیر نفره راستلاشیب اُونا دئییر: بیزیم فَرَسئی موءنثه شجره ی طیبه ی سونجوددن گُریز ایختیار ائدیب آیا بالعین اُونو موشاهیده بویوروبسینیزمی یوخسا یوخ؟ کیشی بیر دونوخا گئتدیکدن سونرا، تَزَه باشا دوشورکی تالیب عمی نه دئییر. قَزَبلی قَزَبلی دئییر: اَشی آتان رحمت، بیر دفعه دئگینن مایدان آتیم اییده  آغاجیندان آچیلیب قاچیبدیر گؤرمه ییب سینیزکی؟

تالیب عمی و خبرچی لیک

ـ بیر گون تالیب عمی نین اوغلو دئییر: تالیب عمی خبرچی لیگ ائتمَگ اُولار می یوخسا یوخ؟ تالیب عمی دئییر: بعلی. اؤزودوه نه تَهَر. اوره گین ایستیه ن کیمین. سونرا تالیب عمی نین اوغلو دئییر: تالیب عمی خبرچی لیگی شوغل ائدیب اونون گلیری ایله عایله نی دُولاندیرماق اُولارمی یوخسا یوخ؟ تالیب عمی دئییر: بعلی. اؤزوده نه تَهَر. اوره گین ایستیه ن کیمین. آناوین سودو کیمین حالال دیر. تالیب عمی نین اوغلو بو فیتوانی تالیب عمیدن آلدیقدان سونرا سحرده ن ایشین باشلاییر. اوغلانین یئدی سککیز گون ایشی یامان توتور. ائله ییکی باشین قاشیماغا واقتی اُولمور.

بیر گون تالیب عمی نین ائوه گَلمه سی هامان اوغلون گؤروب قاییشین چیخاریب اونون خَشیلی قالینجاق ویرماغی هامان اُولور. ائله اُولورکی اگر گولگز یالوار یاخار ائدیب باشوا دؤنوم قاداووی آلیم، تالیب عمی منه باغیشلا، آنلاماییبدیر، من ننه سی گولگزه گؤرا عفو ائت و... لری اولماسا ایمیش دوغروداندا اوغلانی یعنی شانس اَلینی تالیب عمی اؤلدوره جَک ایمیش. بیلخره تالیب عمی گولگزین یالوار یاخارینا گؤرا اوغلانی ویرمادان واز کئچیر. گولگزده اوغلانی آپاریر یورغان دؤشَگین اوسته سالیر تا بیر نئچه گون ایستیراحت ائدیب بلکه جانا گلسین. بیر نئچه گون قارا گون ننه اوغلانا داوا درمان وئرندن سونرا اوغلان یاواش یاواش دیله گلیب دئییر: تالیب عمی. تالیب عمی دئییر: بعلی. اَمرون اولسون اوغلوم. اوغلانین دیلی گلر گلمز دئییر: تالیب عمی، خبر چی لیک پیسدیر. تالیب عمی دئییر: یوخ.  اوغلان دئییر: تالیب عمی بس سن منی نییه خبرچی لیگ اوستونده اؤلدوروردون؟. گولگز اولماسا ایدی ایندی من یئدی کفن یرتمیش ایدیم. تالیب عمی دئییر: کؤپئیوغلو کؤپَک، سنه دئمه دیم عاغلووی باشیوا یغگینن، سنه دئمه دیم هوشلی باشلی اُول. کؤپئیوغلونون قُودوغو سنه دئدیم کی آدام کیمین خبرچی لیگ ائله، نه خبرچی لر کیمین خبرچی لیگ. خبرچی لر خبرچی لیگینه آرا قاریشدیریب شیطان لیق ائتمَک دییه رلر آمما آدام کیمین خبرچی لیگ ائله سن هئچ اُولماسا کیشی کیمین دوز خبر آپاریب دوز خبر گتیره رسن. اوندا بیز بیله ریک سونرا نه ائده ک؟ سن مایماز اوغلو مایماز بیزه ده خبری خبرچی لر کیمین خبر گتیریب یئتیریرسن. اونا گؤرا بو بیر اورنَک کیمین قولاغوندا قالمالیدیر. آدام کیمین خبرچی لیگ ائت نه خبرچی لر کیمین خبرچی لیک. بو بیر اینجی درس.

آیدین داشمانلی